Noc listopadowa (dramat)- Architekci
Noc listopadowa – trzecia część spośród kolei robota
Stanisława Wyspiańskiego po
Warszawiance” dodatkowo „Lelewelu”, rozrzewniający tematykę powstania listopadowego.Główną przyczyną napisania „Nocy listopadowej” było zafascynowanie Wyspiańskiego tematem powstania dodatkowo księga takich dzieła jak: „Historia powstania listopadowego” Stanisława Barzykowskiego tudzież „Powstanie narodu polskiego w środku roku 1830 dodatkowo 1831” Maurycego Mochnackiego. Wpływ na zryw dramatu mogła być wyposażonym zarówno najprawdopodobniej odwiedziny autora w środku Warszawie w środku 1898 roku dodatkowo wrażenia jakie zrobiły na poprzednio Łazienki. Utwór powstawał długo, albowiem od chwili jesieni 1901 roku aż do 31 maja 1904 roku, gdy owo Wyspiański kończy przepisywanie dramatu. Dzieło ukazało się drukiem w środku roku 1904.
Noc listopadowa” to katastrofa teatralny składający się spośród 10 luźnych scen, w środku którym niedostatek podziału na akty. Sceny tworzą rząd samodzielnych epizodów, rozgrywających się w środku rożnych miejscach. (…) Suma tych epizodów składa się na wielowymiarowy wyobrażenie powstania dodatkowo kondensuje tragiczność zdarzeń . Dostrzec jest dozwolone inspiracje dramatem romantycznym (brak zasady trzech jedności, luźna kompozycja, rozliczenie spośród powstaniem). Wyspiański napisał raczej potem scalenie aż do dramatu w środku formie „programu muzyki antraktowej”, które znamy spośród rękopisu. Pierwsza sztuka teatralna dramatu odbyła się w środku rocznicę śmierci poety: 28 listopada 1908 roku.Utwór przedstawia wyobrażenie pierwszych godzin powstania listopadowego (wydarzenia nocy spośród 29 na 30 listopada 1830 roku), wspaniałego zrywu podchorążych dodatkowo jego przebieg. Akcja dramatu toczy się, spośród wyjątkiem przeniesionych aż do śródmieścia Warszawy scen V, VI dodatkowo VII, w środku Łazienkach oznacza owo w środku ich bliskim sąsiedztwie. (…) W sfera wizji dramatycznej zostało wciągnięte całe otoczenie: skwer dodatkowo dwór Łazienkowski tudzież pewne ze zdobiących go pozornie dodatkowo zbytnio posągów, monument Jana III, teatr na wyspie, Szkoła Podchorążych, Belweder . Wyspiański wielce prawdziwie przedstawia wydarzenia dodatkowo postacie historyczne korzystając spośród książek Borzykowskiego dodatkowo Mochnackiego: Z książek tych Wyspiański czerpie negacja logiczna dopiero co informacje.
Noc listopadowa” jest w środku dużej mierze inscenizacją obrazów – żywo, plastycznie, spośród pasją opowiedzianych zbytnio pośrednictwem obu świadków-autorów . Ukazuje dzieje powstańców, niepowodzenia, przeszkody, protest podzielonego dodatkowo niezdecydowanego społeczeństwa, niedostatek naczelnego wodza, zajęcie ze okolica przywódców dodatkowo polityków (Chłopicki, Lelewel, Potocki) tudzież tragiczne kontekst powodujące niepotrzebne ofiary (Nowicki). Równolegle aż do planu historycznego skryba prowadzi wydarzenia planu mitologicznego precyzyjnie związane spośród akcją powstańczą, pełniące odmiana swoistego komentarza lub uzupełnienia. Kamienne posągi bogów greckich, zdobiące aleje parku Łazienkowskiego, ożywają w środku
noc listopadową, włączają się w środku działania ludzkie, inspirują je dodatkowo aranżują .(według: T. Podoska, Objaśnienia S. Wyspiański,
Noc listopadowa, gród podwawelski 1987)(Powstańcy)Pozostali uczestnicy powstania: porucznik Leon Czechowski, Józef Nowicki, Józef Zaliwski(Przeciwnicy powstania)Pozostali: generał Franciszek Żymirski, Michaił Iwanowicz Lewicki, Wincenty KrasińskiPodstawą konstrukcyjną dramatu jest bajka dodatkowo przestrzeń, powiązane ze sobą dodatkowo przeplatające się, ponad którymi co więcej rozgrywa się szlak mitologiczny. Dochodzi aż do przenikania się treści mitologicznych spośród historycznymi, lub swoistej interpretacji historii zbytnio pośrednictwem mit. Do zdarzeń nocy 29 listopada ukazanych w środku „Nocy listopadowej” Wyspiański odniósł się raczej jeszcze raz aniżeli w środku poprzednich dziełach. Tutaj negacja logiczna bacząc na wszelkich niepowodzeń, klęsk dodatkowo zagrożeń wyróżniony został zdecydowanie regulacja walki zbytnio wszelką cenę. Dla narodu skazanego na niewolnicze spodlenie jest owo jedyna historyczna alternatywa. Powstanie było zdrowym odruchem narodowego instynktu, było wyrazem woli niepodległego istnienia . Wprowadzane zbytnio pośrednictwem autora boginie dodatkowo bogowie stają się prowodyrami ludzkich zachowań dodatkowo zapowiadają dalsze dzieje powstańców. Boginie Nike paradoksalnie negacja logiczna uosabiają zaledwie zwycięstwa, lecz zarówno klęskę (Nike spod Cheronei lub Termopil). Utożsamione są w środku dramacie jak bóstwa śmierci, tragizmu dodatkowo porażki. Inny toż szlak mitologiczny zdaje się istnieć optymistyczną interpretacją upadku powstania. Mit o Demeter dodatkowo Korze, o ich pożegnaniu zdaje się istnieć swego rodzaju analogią aż do wydarzeń historycznych, przesłaniem ideowym. W dramacie zmagają się jak na przykład o ile dubel przeciwstawne siły, napad pod adresem
wyzwoleniu dodatkowo nieuchronne chylenie się pod adresem śmierci. Ten najważniejszy znajduje przenośny odzwierciedlenie w środku olimpijskim motywie Pallady dodatkowo Aresa, demonicznych inspiratorów powstania podchorążych, owo drugie w środku eleuzyńskim micie o Korze-Prozerpinie, kto wyraża odwieczny, negacja logiczna aż do pokonania ustawienie świata . Tragedia powstania listopadowego owo tak zestawienie aż do owego dnia, w środku którym Kora schodzi aż do Hadesu natomiast całe bytowanie obumiera. Jednak w środku rzeczy samej jak na przykład w środku micie, gdy nastaje wiosenka dodatkowo całokształt budzi się aż do życia jak na przykład jeden mąż spośród powrotem Kory na ziemię, w środku rzeczy samej datek powstańców negacja logiczna będzie daremna, natomiast przelana zbytnio pośrednictwem nich farba stanie się posiewem dodatkowo gwarancją przyszłej wolności . Kora w trakcie pożegnania spośród matką wymawia znamienne słowa:Tak jak na przykład ziarna wschodzą po zimie w środku rzeczy samej ziarna bohaterstwa dodatkowo patriotyzmu zostaną przechowane dodatkowo wzejdą, gdy przyjdzie na owo czas. Słowa włożone w środku wargi Kory najlepiej oddają założenia dodatkowo zapatrywania ideowe Wyspiańskiego: